Bursa, 19.Temmuz.2010
AİLE ŞİRKETLERİ
(2)
Aile
şirketleri konulu geçen yazımın
yayımlandığı Ekohaber sayısında çok
güzel bir röportajla karşılaştım. Kafkas
ailesinin üçüncü kuşak yöneticisi Ali Tatveren
ile yapılan bir söyleşi idi.
Bu
firma açısından aile şirketi kavramının
anlaşılması, tatbikatı konusunda ilgililerin bilgilenmesi
için bence önemli bir röportajdı. Bu söyleşiden
sonra elimdeki literatürü ve ufak tefek
yayınları bir daha inceledim.
Herkesin
faydalanması için önce bu yayınları yazımda
sıralamam gerektiği kanaatine vardım.
Aile şirketleri konusunda benim
elimdeki yazı ve yayınlar listesi:
1.
Kurumsal
yönetim ilkeleri ışığında Aile şirketleri
yönetim rehberi (Türkiye Kurumsal Yönetim Derneği
Yayını-Kapital Dergisi Eki)
2.
Aile
şirketlerinde yönetim ve kurumsallaşma problemleri ( Seminer
notu)
3.
Remzi
Soylu’nun yazıları (2003 tarihli)
4.
Aile
şirketleri ve yönetim (Kal-Der yazısı)
5.
Aile
Şirketleri ve müesseseleşme (YMM.
Rüknettin Kumkale’nin yazısı)
6.
Kuzen
sendromu nasıl aşılabilir? (Şirket
Doktoru sitesinden)
7.
Gelin
ve Damat sorun mudur? Şirket doktoru sitesinden)
8.
Aile
şirketleri için stratejik büyüme ve
kurumsallaşma(BİC danışmanlık sitesinden)
9.
Aile
şirketleri niye uzun olmuyor? Fahri Sarrafoğlu’nun makalesi)
10.
Çatışmasız
yönetim için anayasa şart ( Family Business Türkiye)
11.
Aile
patron şirketleri – Kurumsallaşma ve
sürdürülebilirlilik (family Business Türkiye)
12.
Kurumsal
yönetim ve aile şirketleri (Dr. Halik Alacaklıoğlu, Global
Kobi Yayınları)
13.
Şirket
Doktoru ( M.Rauf Ateş-Global Kobi Yayınları)
Yazılarım için
faydalandığım eser, yazı , makale
ve çalışmaları açıklamak ve
Okurların bu yayınları temin ederek
kendilerinin de çalışması daha faydalı
olacaktır diye düşünüyorum.
Aile
şirketleri nedir, tarifi:
Birbiriyle
akrabalık bağı olan kimselerin ticari veya sınai
faaliyette bulunarak kar elde etmek amacıyla kurdukları şirket
veya örgütlerdir diye tarif edebiliriz.
Aile şirketlerinin kuruluş
şekilleri:
a.
Aile
büyüğünün çoğunluk hisseyi
elinde tutarak, yasaların emrettiği sayıyı buluncaya kadar
eş, çocuk ve kardeşlere hisse vererek kurduğu şirket
b.
İki
kardeşin bir arada diğer akraba ve çocuklara da hisse vererek
kurdukları şirket
c.
Aile
bireylerinin çoğunluğu elde bulundurarak işi bilen
kimseleri ortak alarak kurdukları şirket
d.
Bir
şirketin hisselerinin çoğunluğunun bir aile
tarafından ele geçirilerek meydana gelen şirket
Şeklinde aile şirketleri kurulabilir diyebiliriz.
Aile
şirketlerinin ömürleri:
Bütün
dünyada aile şirketlerinin ömürleri genel olarak çok
kısa olmaktadır. ABD de birinci kuşakta sona eren aile
şirketleri %80, ikinci kuşakta sona erenler %16 ve
üçüncü kuşağa devredip devam edebilenler %4
civarında olduğu iddia edilmektedir. Ülkemizde oranlar bu
oranlardan pek farklı değildir. Yalnız son zamanlarda gerek
yönetim tekniklerinde ve eğitiminde gelişmeler ve gerekse aile
şirketlerinin kurumsallaşma çalışmaları, aile
şirketleri ile ilgili bu trendi Türkiye’de
değiştirecektir kanısındayım.
Aile
şirketlerinin büyüme ve başarı sebepleri:
a.
Hızlı
karar alabilme
b.
Uzun
vadeli yatırımlar
c.
Aile
fonlarının kullanılabilmesi
d.
Çalışanlara
karşı adil davranma
e.
Aile
bireylerinin devamlı eğitimi
f.
Ailede
iyi bir lider olması
Gibi sebepler sayabiliriz.
Aile
şirketlerinin küçülme ve başarısızlık
nedenleri
a.
İkinci
üçüncü kuşakların yönetimde bulunduğu
durumlarda aileler arasında menfaat çatışması
b.
Özsermaye
ve kredi bulma konusunda yetersiz hale düşme
c.
Modern
bir yönetim ve yönetici ile çalışmama
d.
Şirket
anayasasının olmaması
Gibi sebepler sayabiliriz.
Aile
şirketlerinde kurumsallaşma şart mı?
Kurumsallaşma,
şirket yönetiminin belli kaidelerle yapılması ve
profesyonel kadrolarla çalışmadır diyebiliriz. Bir aile
şirketinin ilk kuruluş aşamasında belki, kurucu işini
iyi bilen , her türlü piyasa
şartları ve yeniliği takibeden bir kişi olabilir, ama
ikinci üçüncü kuşaklar aynı bilgi ve beceri
seviyesinde olmayabilir. Bu sebeple şirketin kurumsallaşması ve
modern yönetici kadrolarla çalışması
şarttır. Tabii bu yöneticiler , iyi
yetişmiş, ayni yöneticilik bilgi ve becerisine sahip aile bireyleri
de olabilir. Ancak, bu yöneticilerin , aileler
arasında hiçbir ayırım yapmadan , modern yönetim
esas ve usullerini tatbik etmesi gereklidir. Kısaca, aile
işletmelerinde kurumsallaşma şarttır.
Aile
şirketlerinde anayasa şart mı?
Buna
verilecek cevap tek kelimeyle evettir.
Yapılacak
bu anayasa, önce her ailenin veya her bir aile bireyinin şirketteki
konumunu, şirketle ilişkisini, şirketten alacağı
ücret, kar payı , nema gibi konuları
düzenleyecektir. Böylece, çatışmasız
yönetim sağlanacaktır. Çalışanlar ve aile
arasında motivasyon sağlanacaktır.
Sorumluluk ve yetkiler düzenlenmiş olacaktır. Verimlilik, güven, büyüme
gibi kavramlar da düzenlenmiş olacaktır. Aile anayasası
olmadığı takdirde, ailenin eşlerinin daha iyi berbere gidip
daha fazla bahşiş vermesi bile sorun olabilecektir. Yine böyle
birtakım düzenlemeler olmadığı takdirde, ortak aile
bireylerinden biri 7 yıldızlı bir otelde kalabilir,
diğerleri de aynı masrafı yapmak isteyebilir ve olan
şirkete olur.
Aile
şirketlerinde gelin, damat ve eltiler sorun olur mu?
Bu
soruya da verilecek cevap : Gayet tabii ki dir.
Eğer, gelinlerin, damatların ve eltilerin durumu
bile aile anayasasında belirlenmemişse,
karşılaşacağımız durum tam bir kaos
olacaktır. Bu yazımızı okurken, bir takım aile
şirketleri sahiplerinin kederle başlarını
salladıklarını görür gibi oluyorum.
Yukarıda
vermiş olduğum literatür ve kısaca
yazdığım bir takım bilgilerin aile şirketi sahip ve
ortaklarını düşünmeye ve tedbir almaya
sevkedeceğini umarak bu konuya daha fazla devam etmemeyi tercih ediyorum.
Cevdet Akçakoca
Yeminli Mali Müşavir
