|
Bursa, 7.Temmuz.2011 PAY SAHİPLERİNİN
HAKLARI ( IV) Önceki
yazılarımızda Pay sahiplerinin haklarını
sıralamıştık. Biraz daha kısa olarak devam ediyoruz. Tevdi
eden temsilcisi: Pay sahipleri TTK 429 maddesine göre genel
kurullara katılma ve oy haklarını bir başkasına
devredebilir. Bu hakların devredildiği kişiye tevdi eden
temsilcisi denir ve bu kişi pay sahibinin talimatına göre
hareket eder. Tevdi eden temsilcileri ile ilgili olarak da Sanayi ve Ticaret
Bakanlığınca bir yönetmelik
çıkarılacaktır. Birden çok hak sahibinin
payları: Bir
pay birden çok kişiye aitse ( bu durum miras halinde olabilir diye
düşünüyorum) pay sahipleri ya içlerinden birini veya
dışarıdan birini genel kurul için temsilci olarak
atayabilirler. Paylar
arasında intifa yani kullanma veya faydalanma hakkı da olabilir,
böyle bir durumda aksi kararlaştırılmadıkça
intifa hakkı sahibi genel kurula katılabilir ve oy kullanabilir.
İntifa hakkı sahibi böyle bir durumda esas pay sahibinin
haklarını da gözetmek durumundadır. Yetkisiz
katılma: Pay
sahipleri yetki vermedikçe onların adına hiç kimse
genel kurula katılamaz. Katıldığı takdirde pay
sahipleri toplantı başkanlığına itirazda bulunur ve
bunu tutanağa geçirtebilir. Oy
hakkı: Her pay sahibinin sahip olduğu
paylar için genel kurulda oy hakkı vardır.(TTK 434 madde) Yine
pay sahipleri TTK. 1527 madde gereğince elektronik ortamda oy kullanma
yönetmeliği çıkarıldığı takdirde
oylarını elektronik ortamda kullanabileceklerdir. Her
pay sahibi her bir pay için bir oy hakkına sahiptir. Birden fazla
pay sahipleri için kullanacağı pay sayısı esas
sözleşme ile sınırlandırılabilir. Şirketin
finansal açılardan zor duruma düşmesi halinde
payların itibari değerinin düşürülmesine izin
verilmiştir. Ancak böyle bir durumda bile pay sahibi indirimden
önceki değer üzerinden oy hakkına sahip olacaktır. Oy
hakkı azaltılamaz. Bakanlık,
halka açık olmayan şirketlerde de birikimli oy
kullanılmasına izin verebilir, bunun için bir tebliğ
yayınlayabilir. Oy
hakkı ne zaman doğar ve başlar? Oy hakkı, ancak payın kanunen
ve esas sözleşmede belirtilmiş bulunan en az tutarının
ödenmesi ile doğar. Pay
sahipleri ne zaman ve hangi konuda oy kullanamaz? Pay sahipleri TTK. 436 maddeye göre kendisi, eşi,
alt ve üst soyu veya bunların ortağı oldukları
şahıs veya hakim oldukları sermaye
şirketleri ile ilgili davalara ait tartışmalarda veya
müzakerelerde oy kullanamaz. Yönetim kurulu üyeleri kendilerinin
ibra edilmesiyle ilgili kararlarda oy kullanamaz. Bilgi
alma ve inceleme hakkı (TTK. Md.437) Yeni
Türk Ticaret Kanununun bu
maddesine göre : Finansal tablolar, konsolide finansal
tablolar, yönetim kurulu yıllık faaliyet raporu,yönetim
kurulu kar dağıtım önerisi a.
Genel
kurul toplantısından en az 15 gün önce şirket merkez
ve şubelerinde pay sahiplerinin incelemesine hazır bulundurulur. b.
Finansal
tablolar ve konsolide tablolar bir yıl süre
ile pay sahiplerinin bilgi edinmelerine açık tutulur. c.
Her
pay sahibi gideri şirkete ait olmak üzere bilanco ile gelir
tablosunun bir suretini isteyebilir. d.
Pay
sahipleri gerek şirket ve gerekse bağlı şirketler
için genel kurulda şirket işleri, denetim
ve sonuçları hakkında bilgi isteyebilir. e.
Bilgi
verme, ancak şirket sırlarının korunması veya
açıklanmasını önlemek ve şirket menfaatlerinin tehlikeye
girebilmesi halinde reddedilebilir. f.
Şirketin
ticari defterleri ve yazışmaları pay sahiplerinin sorularıyla
sınırlı olarak ancak genel kurulun açık izni ve
yönetim kurulu kararı ile incelenebilir. g.
Bilgi
alma ve inceleme istemi cevapsız bırakılmışsa,
haksız olarak reddedilmişse, pay sahibi 10 gün içinde
diğer hallerde makul bir süre içinde şirket merkezinin
bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesine müracaat edebilir.
Mahkeme bu konuda karar verir ve mahkeme kararı kesindir. h.
Bilgi
alma ve inceleme hakkı, esas sözleşme ile ve şirket
organlarından birinin kararı ile kaldırılamaz ve
sınırlandırılamaz. Özel denetim isteme hakkı:
(TTK Madde 438) Her pay sahibi ,
belirli olayların özel bir denetimle
açıklanmasını, gündemde olmasa bile genel kuruldan isteyebilir.
Genel kurul istemi onaylarsa, şirket veya pay sahibi 30 (otuz) gün
içinde mahkemeye müracaat ederek özel bir denetçi
atanmasını isteyebilir. Genel
kurul, özel denetçi istemini reddettiği takdirde, sermayenin
en az /10 (onda biri) , halka açık şirketlerde 1/20 (yirmidebiri) kadar pay sahibinin veya itibari
değer toplamı en az 1.000.000 (bir milyon) lira tutan pay
sahiplerinin 3 ay içinde mahkemeye müracaatı ile özel
denetçi atanabilir. Mahkemeye müracaat halinde kanun veya anasözleşmenin
ihlali ile şirketin zarara uğradığının
açıkça ortaya konması halinde özel denetçi
atanır. Pay
sahiplerinin hakları ile ilgili yazımız burada sona ermektedir. Cevdet Akçakoca Yeminli Mali
Müşavir |