Bursa, 8.Eylül.2011
VERİLEN BURSLAR VERGİDEN DÜŞER
Mİ?
Yine
her yıl olduğu gibi okulların açılma zamanı
geldi. İlkokuldan üniversiteye kadar bütün okullar
eğitim ve öğretime başlayacak, cıvıl
cıvıl öğrenciler ülkenin geleceği için
öğrenecekler, çalışacaklar, bizler de
evlatlarımızla iftihar edeceğiz. Ülkemizde,
zenginleşme, gelir dağılımında iyileşme,
dünyaya açılma ile birlikte Somali gibi dünyanın
fakir ülkelerine yardımlarda bulunmaya, her türlü afette
bütün dünya ülkelerine yardım etmeye
başladık. Ancak,
kendi ülkemizde, firma ve şirketler de cıvıl cıvıl
öğrencilerimiz için burs, tahsil ve tatbikat ödemeleri
gibi konularda yardım yapmalı diye benim gibi herkes
düşünmektedir. Ancak, ticaret şirketleri böyle bir
yardım yaparken bu yardımların gider kabul edilmesini ve
ödeyecekleri vergiyi azaltmasının gerekli olduğunu düşünmektedirler.
Burs
ve tahsil yardımlarında ise kazın ayağı öyle
değildir. Her isteyen, her istediğine burs veremez, tahsil ve
tatbikat yardımı yapamaz. Bunların şartları
vardır. Türkiye’de tahsilde bulunan öğrenciye
iaşe, ibate ve tahsil gideri olarak ödenen paralar ile
öğrencilere tatbikat dolayısıyla öğretim
müesseseleri veya tahsil masraflarını ödeyenlerin hangi
şartlarla bunları vergiden istisna edebileceği konusunda Gelir
İdaresi başkanlığı tarafından
hazırlanmış detaylı bir yazı bulunmaktadır.
Yazı aynen aşağıdaki gibidir. T.C. GELİR İDARESİ
BAŞKANLIĞI İstanbul Vergi Dairesi
Başkanlığı (Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup
Müdürlüğü) Sayı : B.07.1.GİB.4.34.l6.01/GVK-28/15589 / Konu : Üniversite öğrencilerine verilecek bursların
kurum kazancının tespitinde gider olarak indirilip indirilemeyeceği hk. İlgi
: ….10.2008 tarihli dilekçeniz. İlgide
kayıtlı dilekçenizde, ..Vergi Dairesi
Müdürlüğü’nün .. vergi
kimlik numarasında kayıtlı kurumlar vergisi mükellefi
olduğunuzu, şirketiniz tarafından üniversite de
eğitimi görmekte olan öğrencilere öğrenim bursu
vermek istediğini belirterek, söz konusu burs miktarının
gelir vergisi ve kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak
indirilip indirilemeyeceği hususunu sormaktasınız. A)
Gelir Vergisi Yönünden; 193
Sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 61. maddesinde,
“Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine
bağlı olarak çalışanlara hizmet
karşılığı verilen para ve ayınlar ile
sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir. Ücretin
ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı),
tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider
karşılığı veya başka adlar altında
ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde
olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde
tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez….”hükmü yer almış; 62.
maddesinde ise, iş verenlerin, hizmet erbabını işe alan,
emir ve talimatları dahilinde çalıştıran
gerçek ve tüzel kişiler olduğu belirtilmiştir. Öte yandan, aynı Kanunun
“Vergi Tevkifatı” başlıklı 94. maddesinde,
“Kamu idare ve müesseseleri, iktisadî kamu müesseseleri,
sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları,
dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadî işletmeleri,
kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek
gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı,
zirai kazançlarını bilânço veya ziraî
işletme hesabı esasına göre tespit eden
çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan
ödemeleri (avans olarak ödenenler dâhil) nakden veya hesaben
yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine
mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.” denilmiş olup; (1) no.lu
bendinde ise, hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61. maddede
yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan
faydalananlar hariç), 103 ve 104. maddelere göre, yapılan
ödemelerden gelir vergisi tevkifatı yapılacağı
hükme bağlanmıştır. Diğer taraftan, aynı Kanunun 28/2. maddesinde
ise, tahsil ve tatbikat giderleri karşılığı olarak
resmî ve özel müesseselere ve şahıslar hesabına
Türkiye’de tahsilde bulunan öğrenciye iaşe, ibate ve
tahsil gideri olarak ödenen paraların gelir vergisinden istisna
edildiği hükmü yer almıştır. Bu
hükme göre, şirketiniz tarafından üniversite
eğitimi görmekte olan öğrencilere yapılacak burs
ödemelerinin; a)
Öğrencilerin Türkiye’de tahsilde bulunması, b)
Yapılan ödemenin yeme ve yatma giderleri ile tahsil giderlerinin
karşılanması amacına yönelik bulunması, c)
Ödemenin münhasıran öğrencilere yapılması, d)
Şirketiniz ile öğrenciler arasında
işçi-işveren (hizmet) ilişkisinin bulunmaması, halinde, gelir vergisinden istisna tutulması gerekmektedir. B)
Kurumlar Vergisi Yönünden; 21/06/2006 tarih ve 26205 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren 5520 sayılı
Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 6. maddesinde, kurumlar vergisinin,
mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri
safî kurum kazancı üzerinden hesaplanacağı ve
safî kurum kazancının tespitinde, Gelir Vergisi
Kanunu’nun ticarî kazanç hakkındaki
hükümlerinin uygulanacağı hükme
bağlanmıştır. 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 40.
maddesinin 1. bendinde, ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi
için yapılan genel giderlerin safi kazancın tespit edilmesinde
gider olarak yazılabileceği hükmü yer almış;
aynı Kanunun 28. maddesinde ise, tahsil ve tatbikat giderleri
karşılığı olarak resmî ve özel
müesseselere ve şahıslar hesabına Türkiye’de
tahsilde bulunan öğrenciye iaşe, ibate ve tahsil gideri olarak
ödenen paralar ile öğrencilere tatbikat dolayısıyla
öğretim müesseseleri veya tahsil masrafları deruhte edenler
tarafından verilen paraların gelir vergisinden istisna edildiği
belirtilmiştir. Buna
göre, verilecek bursların, a)
İşle ilgili olması, b)
Burs verilen kişilerin okulu bitirdikten sonra işletmede hizmet
yükümlülükleri nedeniyle
çalışacaklarını gösteren bir sözleşme
düzenlenmesi ve durumun herhangi bir inceleme anında denetim
elemanına ispatlanması, c)
Burs verilecek kişilerin, Türkiye’nin her tarafında
eğitim gören öğrencilerin katılabileceği bir
yarışma sınavı sonunda başarılı olması, d)
Verilecek burs miktarının işin önemi ve genişliği
ile orantılı olması, halinde kurum kazancının tespitinde gider olarak
hasılattan indirilebilecektir. Bilgi
edinilmesini rica ederim. Grup
Müdür V. Bu
yazıyı bir firma ve müşavir gözü ile
incelediğimizde, a.
Firmaların
burs adı altında yapacağı ödemeler gider kabul
edilemez. Gider kabul edilmesi için, burs verilecek kişinin
Türkiye çapında yarışma ile tesbit edilmesi, firmada
okul bitince çalışacağı konusunda taahhütte
bulunması, firmanın iştigal konusundaki bir okulda okuması
ve verilen burstan stopaj yapılması halinde gider kabul
edilebilecektir. b.
Öğrenciye,
iaşe ve ibate ile
tahsil ve tatbikat ödemesi diye verilen paralar ise gider
kabul edilebilir. Türkiye''de tahsilde bulunan
öğrenciye, iaşe, ibate ve tahsil gideri olarak ödenen
paraların gelir vergisinden istisnasından bu öğrencilerin
resmi ve özel müesseseler ve şahıslar namına
okuyup okumadıklarına bakılmayacaktır. Bir ifadeye göre İstisna
hükmü mutlak olduğu için herhangi bir öğrenciye
ister burs ücreti şeklinde olsun, ister yatılı bir okulda
okuma masrafı karşılığı bulunsun bir
öğrencinin tahsilini temine okuma masrafı
karşılığı bulunsun bir öğrencinin tahsilini
temine yarayacak surette yapılan bütün ödemeler vergiye
tabi tutulmayacaktır. Ancak, burada herhangi bir inceleme halinde, denetim
elemanı öğrencinin nerede kaldığını, yemek
masrafını, kitap, defter vesair masraflarını inceleyerek,
öğrenciye ödenen paranın fazla olduğunu,
dolayısıyla masraf olarak kabul edilmeyeceğini ileri
sürebilir. Öğrencinin işletme sahibinin yakın
akrabası olduğu ileri sürülebilir. Bu sebepten burs
adı altında yapılan ödemelerin işletmede masraf olarak
kabul edilmemesi, bunun yerine belirlenen öğrencilere hakikaten
tahsil ve tatbikat ödemeleri yapılması, isbat için de
öğrencinin adına alınmış faturaların
öğrencinin iaşe, ibate, tahsil ve tatbikat ödemeleri
adı altında açılacak bir dosyasında
bulundurulmasını tavsiye ederim. Bana
göre firmalar tahsil ve tatbikat veya iaşe ve ibate gideri olarak
öğrencilere yaptıkları masrafları belgelerini de
bulundurmak kaydıyla masraf yazabilirler. Burs
olarak yapılan ödemeler ise çok özel ve
sıkıntılı şartlara tabi oldukları için
masraf yazılmamalıdır. Bir şekilde burs yerine iaşe,
ibate, tahsil ve tatbikat ödemeleri yapılmalıdır. Cevdet Akçakoca Yeminli Mali
Müşavir |